Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyəti 1 avqust 2018-ci il tarixində uçot dərəcəsinin 10% səviyyəsində və faiz dəhlizinin digər parametrlərinin (±2%-lik kənarlaşma ilə aşağı hədd 8%, yuxarı hədd 12%) dəyişməz saxlanılması barədə qərar qəbul etmişdir.

2018-ci ilin ötən dövründə inflyasiya hədəf dəhlizindən aşağı olmaqla azalma trendini saxlamış, tədiyə balansı profisitli olmuş, iqtisadi aktivlik üzrə müsbət dinamika qorunmuşdur. 

Qısa və ortamüddətli dövrdə həm xarici sektordan, həm də fiskal siyasətdən gələn inflyasiya riskləri potensialı monetar şəraitin yumşaldılması imkanlarını məhdudlaşdırır.

Qərar qəbul edərkən İdarə Heyəti aşağıdakıları nəzərə almışdır. 

 İnflyasiya prosesləri. İnflyasiya azalma trendini saxlayır. 2018-ci ilin 6 ayında orta illik inflyasiya 3% təşkil etməklə elan edilmiş hədəf dəhlizindən aşağıda qərarlaşmışdır.

İnflyasiya səviyyəsinin aşağı düşməsini manatın nominal effektiv məzənnəsinin möhkəmlənməsi, pul təklifinin optimal səviyyədə idarə olunması, inflyasiya gözləntilərinin azalması və mövsümi faktorlar şərtləndirir. Bütün bunlar dünya əmtəə qiymətlərinin, o cümlədən dünya ərzaq qiymətlərinin və ticarət tərəfdaşı olan ölkələrdə inflyasiya proseslərinin daxili inflyasiyaya artırıcı təsirini qismən neytrallaşdırır.

Cari ildə Azərbaycandakı inflyasiya ticarət tərəfdaşı olan ölkələrdəki orta inflyasiyadan əhəmiyyətli aşağı olmuşdur ki, bu da manatın real effektiv məzənnəsinə azaldıcı təsir göstərmişdir. Manatın qeyri-neft sektoru üzrə real effektiv məzənnəsi 2018-ci ilin I yarısında cəmi 1.2% möhkəmlənmişdir. 2014-cü ilin sonundan bəri isə manatın real effektiv məzənnəsi 35.4% ucuzlaşmışdır ki, bu da qeyri-neft sektorunun rəqabət qabiliyyətini dəstəkləmişdir.

İnflyasiya üzrə gözləntilər və proqnozlar. Ev təsərrüfatları və real sektor müəssisələri arasında aparılmış monitorinqlər inflyasiya gözləntilərinin son illər üzrə minimum səviyyədə qaldığını göstərir.

Son makroiqtisadi proqnozlar göstərir ki, 2018-ci ilin sonuna inflyasiyanın hədəf intervalında qalması risklər balansındakı dinamikadan asılı olacaqdır. İdxalın əhəmiyyətli artımı, tərəfdaş ölkələrdə yüksək məzənnə və qiymət volatilliyi və fiskal genişlənmə inflyasiyanın tələb və təklif amillərini aktivləşdirə bilər. İnflyasiya hədəfinə nail olunması həm də qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən məhsul və xidmətlərin qiymət dəyişimindən asılı olacaqdır. 

Xarici şərait. Qeyri-neft iqtisadiyyatının ixrac potensialının yüksəlməsi və dünya bazarında əlverişli neft qiymətləri xarici sektor göstəricilərinin yaxşılaşması ilə müşaiyət olunur. 2018-ci ilin birinci yarısında ticarət balansının müsbət saldosu 2.2 dəfə, ixrac 64%, qeyri-neft ixracı 14% artmışdır. Ticarət balansı ilə yanaşı xidmət ixracı və pul baratları daxilolmaları da pozitiv dinamikanı qoruyur. Xarici sektor göstəricilərinin yaxşılaşması şəraitində ölkənin strateji valyuta ehtiyatları artmaqda davam etmişdir.

Son proqnozlar göstərir ki, 2018-ci ilin sonuna tədiyə balansı profisitli qalacaqdır. Neftin qiyməti 70 ABŞ dollarından yüksək formalaşmışdır və ilin sonuna onun dinamikası müsbət proqnozlaşdırılır. Qısa və ortamüddətli dövrə isə tədiyə balansı üçün təhdid başlıca olaraq idxalın yüksək templə genişlənməsi, kapital və maliyyənin hərəkəti hesabının defisitinin artmasıdır.   

İqtisadi aktivlik. İqtisadi aktivliyin artım dinamikası müsbət olaraq qalır. 2018-ci ilin yanvar-iyun aylarında iqtisadi artım 1.3% olmuş, o cümlədən qeyri-neft sektorunda 2%-lik artım baş vermişdir. İqtisadi artımı dəstəkləyən başlıca amillərə xarici tələbin və dövlət investisiyalarının artması, əhalinin real gəlirlərinin yüksəlməsi şəraitində istehlakçı inamı göstəricilərinin yaxşılaşması aiddir. Mərkəzi Bank tərəfindən real sektorun monitorinqinə əsaslanan Biznes İnam İndeksinin dinamikası da iqtisadi aktivliyin yüksəldiyini təsdiq edir. İqtisadi artım qeyri-neft sektorunun başlıca sahələrində qeydə alınmışdır. İqtisadi artım qeyri-neft sənayesində 11.1%, kənd təsərrüfatında 7.6% təşkil etmişdir. İqtisadi artım potensial səviyyəsini üstələmədiyindən inflyasiyaya artırıcı təsir göstərmir.

Monetar şərait. 2018-ci ilin ötən dövründə monetar şərait neytral səviyyəyə yaxınlaşmaq istiqamətində dəyişmiş, pul bazası genişlənmiş, uçot dərəcəsi aşağı salınmışdır. 

İlin sonuna və ortamüddətli dövrə monetar şəraitin normallaşdırılması potensialı inflyasiya risklərini və gözləntilərini formalaşdıran xarici və daxili amillərin reallaşması ehtimalından asılı olacaqdır.

Faiz dəhlizinin parametrləri Mərkəzi Bankın İdarə Heyətində növbəti dəfə 2018-ci ilin oktyabr ayında müzakirə ediləcəkdir. 

XXX

Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin 1 Avqust 2018-ci il tarixində növbəti iclası keçirilib.

“Marja”nın məlumatına görə, Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmov bu gün keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib ki, iclasda uçot dərəcəsinin 10%-də sabit saxlanılması barədə qərar qəbul edilmişdir. Faiz dəhlizinin yuxarı və aşağı hədləri uçot dərəcəsinə simmetrik diapazonda ±2% səviyyəsində müəyyən edilmişdir (Aşağı həddi 8%, yuxarı həddi 10%)

ONLAYN MÜRACİƏTLƏ 1 İŞ GÜNÜNƏ MANAT KREDİTLƏRİ

Xatırladaq ki, Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin 12 fevral 2018-ci il tarixindəki iclasında uçot dərəcəsinin 15%-dən 13%-ə, faiz dəhlizinin yuxarı həddinin 18%-dən 16%-ə, aşağı həddinin isə 10%-dən 8%-ə endirilməsi barədə qərar qəbul edilmişdi.

Aprel ayında isə Bankın İdarə Heyətinin qərarı ilə uçot dərəcəsi 13%-dən 11%-ə endirilmişdi. 

Mərkəzi Bankının İdarə Heyəti 14 iyun 2018-ci il tarixindən isə uçot dərəcəsinin 11%-dən 10%-ə endirilməsi haqda qərar qəbul etmiş, faiz dəhlizinin yuxarı və aşağı hədləri isə uçot dərəcəsinə simmetrik diapazonda ±2% səviyyəsində müəyyən edilmişdi (aşağı həddi 8%, yuxarı həddi 10%).

İyunda Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov bildirmişdi ki, uçot dərəcəsində neytral səviyyə (komfort zona) 8%-dir.

Mətbuat konfransında sədr Elman Rüstəmov qeyd edib ki, inflyasiya üçün risklər var. Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarının valyutalarının dəyərdən düşməsi əsas riskdir. Digər tərəfdən, qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənən məhsul və xidmətlərin artırılmasının inflyasiyaya təsiri izlənməlidir. Bu səbəblərə görə, Mərkəzi Bank hələlik gözləmə mövqeyi tutub və faizləri sabit saxlayıb.